Mržnja kao instrument socijalne kontrole

Ivan Šijaković
Nemanja Đukić

Rezime: Polazeći od analize prakse i mehanizama socijalne kontrole, rad elaborira fenomen mržnje kao instrument efikasne socijalne kontrole.Kroz praksu manipulacije, mržnja se preobražava iz očekivanog, razarajućeg, instrumenta u iznenađujuće, homegenizujući i disciplinujući faktor koji drži grupu na okupu, podstiče je i pretvara u pokret. Mržnja kao “delanje”, snaga i energija grupe, stalno proizvodi nove predmete mržnje i održava postojeće. Zbog toga ona ima pozitivnu funkciju za grupu, vođu i pojedinca koji je praktijuje i kroz nju ostvaruje unutrašnju i spoljašnju homogenizaciju, kao i lojalnost grupi i vođi. „Govor mržnje“ je „merni instrument“ stepena, jačine i usmerenosti mržnje. Njega je skoro nemoguće eliminisati iz društva, jer počiva na „misli mržnje“, na kognitivnoj dimenziji. On je jezik, a jezik je samo simbol misli, sredstvo komunikacije u grupi i društvu. Jezik može da se menja ali njegov izvor ostaje i dalje isti.

Osnovni pojmovi: restitucija, nihilacija, manipulacija, socijalna kontrola, mržnja, govor mržnje, integracija, kohezija.

Uvod

Svaka praksa socijalne kontrole, bez obzira koliko bila institucionalno organizovana, legitimisana i sistematizovana (a tokom povijesti bivala je sve organizovanija, legitimisanija i sistematizovanija), mora poći od osnovnih teorijsko-pojmovnih i dijagnostičko-klasifikacionih sistema. Teorijski sistemi obezbeđuju definiciju situacije odnosno realnosti koju treba očuvati, osnovni pojmovi i kategorije vrše definiciju potencijalno ugrožavajućih faktora koje treba kontrolisati, a dijagnostički aparat dovodi u vezu prethodne dve dimenzije, tako što u odnosu na definisanu stvarnost nudi modele i instrumente kontrole potencijalno ugrožavajućih faktora. Tako su u tradicionalnim društvima strategije kontrole najčešće bile vezivane za religiju i veru (teorijski sistem) a pojedinci i njihovo ponašanje kao potencijalno ugrožavajući faktor sprečavani su korigujućom i integrišućom funkcijom obrednih ceremonija (dijagnostički aparat), putem kojih je vršeno nesmetano reprodukovanje datog društvenog poretka. U industrijskim društvima strategije kontrole su vezivane za potrebu stabilizacije kapitalističkog društva u nastajanju i razvoju kroz uspostavljanje pozitivne socijalne harmonije putem socijalnog inženjeringa(teorijski sistem) što je značilo proširivanje oblika i mehanizama društvene kontrole na radne procese (fabrike), opšte zdravlje stanovništva (populaciona politika), telesnost (zatvori), psihičke procese (psihijatrija) i biološke procese (bolnice) u skladu sa eksponencijalnim rastom potencijalno ugrožavajućih faktora (zahteva za radikalnom restrukturacijom poretka) a u formi racionalizacije kao dijagnostičkog aparata . Ukoliko praksa socijalne kontrole određenog tipa društva zavisi od dominantnog načina proizvodnje tog društva, odnosno, ukoliko društveni poretci, kontrolišući socijalnu realnost, kontrolišu one društvene podsisteme koji su vitalni za održavanje vladajućih normativnih obrazaca, onda razvojne tendencije informatičkog društva pokazuju da se ova praksa kreće u pravcu sve veće deinstitucionalizacije i decentralizacije. U savremenim društvima, praksa socijalne kontrole zasnovana je na teorijskom sistemu individualnih prava i sloboda; njenu privredno-ekonomsku okosnicu čini informacija kao centralna proizvodna snaga a dijagnostički aparat fenomen „zavisne participacije“ (Turen) kao praksa društvene kontrole proizvodnje i distribucije informacija. Ukoliko obaveštenost omogućava odlučivanje, onda forma „zavisne participacije“ kao savremene alijenacije, pruža mogućnost adekvatne socijalne kontrole u doba savremenosti, jer neposedovanje potpunih informacija istovremeno znači socijalnu isključenost i načelnu nemogućnost participiranja u sistemu odlučivanja .

Tri prakse socijalne kontrole

Od prvih koncepcija kontrole društvene realnosti (Platon, Sen-Simon, Kont, Dirkem ) nailazimo na mnogostruko variranu operacionalizaciju osnovnih idealno-tipskih praksi socijalne kontrole: 1. prakse restitucije (Fuko), 2. prakse nihilacije (Lukman/Berger) i 3. prakse manipulacije (Turen/Mils). Restitutivne prakse (prakse zasnovane na represiji i autoritetu) kao terapijski mehanizmi čine opšte fenomene varijeteta , čiji je intenzitet i oblik kao i način institucionalizacije i legalizovanja društveno-istorijski uslovljen i kulturološki varijabilan. Sam pojam socijalne kontrole, u uslovima restitutivnih strategija, podrazumijeva da sve što je devijantno ostane u institucionalnim okvirima, kako bi se mogli primjeniti legitimni mehanizmi represivne kontrole. Da bi nešto uopšte bilo definisano kao devijantno, patološko ili nenormalno, potrebno je da u okviru određenog institucionalnog poretka ti oblici nedozvoljenog budu podvedeni pod institucionalne definicije realnosti . Ukoliko neželjeni fenomeni nisu podvedeni pod institucionalnu definiciju realnosti te ukoliko nisu podvedeni pod institucionalni okvir, nije moguće precizno definisati potencijalno ugrožavajuće faktore a naročito ih nije moguće adekvatno tretirati. Za razliku od prakse restitucije, praksa nihilacije je manje (ili uopšte nije) institucionalizovana na način na koji jeste terapeutska praksa a koja predstavlja neutralizaciju (potencijalno) ugrožavajućeg faktora (koji se redovno nalazi izvan domašaja mehanizma restitutivne kontrole) na taj način što se ovome na aksiološkoj ravni pripisuje inferioran ontološki status, a time i kognitivni status nečega što ne treba uzeti ozbiljno. Dok se kod većine restitutivnih i nihilacijskih praksi radi o spoljašnjoj prinudi a sam objekt kontrole nalazi uključen u mehanizam kontrole kao njen neizostavni deo; dotle se u slučaju manipulativnih praksi mehanizam kontrole nalazi u samom objektu kontrole. Sloboda i individualizam savremenog društva dopuštaju da se logika manipulativne kontrole uspostavi imanentno (unutar pojedinačnih svijesti kao objekata kontrole) zahvaljujući fenomenu „viška informacija“ i stalne aktivnosti „buđenja svijesti.“ Visok nivo informacione fluktuiranosti svakom pojedincu dopušta mogućnost individualnog obaveštavanja gotovo bez ograničenja. Ovakva individualna sloboda umesto da omogući vlastito potvrđivanje, ne prestaje da generiše neizvesnost, jer kvantitativno velika količina kvalitativno različitih informacija, objašnjenja i „stimulacija“ svesti izaziva uznemirenost i neodlučnu usmerenost pažnje koja ne zna na čemu da se zadrži a naposletku i kolevbljivost praktičnog delovanja. Takva sloboda ne dopušta da se zagospodari vremenom: svako je prepušten sopostvenoj neizvjesnosti pri čemu radikalni individualizam ostavlja svakoga njegovim kolebanjima: usled velikog broja informacija, usmerenje pažnje i koncentracije je krajnje disperzno, pa je potrebno vreme za apsorbciju i selekciju brojnih podataka, stavova, iskaza i poruka a upravo to vreme znači odsudnu (ne)sposobnost organizovanja koja diferencira masu od elite (Mils). Na taj način kontrola proizvodnje a naročito kontrola distribucije informacija, stavova i poruka istovremeno znači i posrednu kontrolu praktičnog društvenog delovanja, jer je otvorena mogućnost da se distribucijom partikularnih i nepotrebnih informacija (dezinformacija) uspori ili ubrza te naposletku usmerava organizovanje ciljanih društvenih grupa a time i njihova društvena akcija.

Sve tri pomeute prakse socijalne kontrole (restitucija, nihilacija i manipulacija) imaju svoje mehanizme i instrumente kojima, manje ili više uspešno, neutrališu potencijalno ugrožavajuće faktore (stvarne ili imaginarne) u društvu ili društvenoj grupi. Ovde ćemo više pažnje posvetiti instrumentu mržnje (govor mržnje) kojim se pojmovni i dijagnostičko-klasifikacijski sistem snabdeva delatnom snagom i enrgijom pokreta.

Proizvodnja predmeta mržnje

Prethodno smo istakli da praksa socijalne kontrole podrazumeva definiciju, dijagnostiku, kalsifikaciju i usmerenje na potencijalne aktere sa negativnim predznakom (devijantno, patološki i neprihvatljivo). To se, pre svega, odnosi na praksu restitucije i delimično na praksu nihilacije, gde se negativne aktivnosti kontrolišu pozitivnim, afirmativnim, očekivanim i unapred određenim mehanizmima i instrumentima. Međutim, mehanizmi i instrumenti socijalne kontrole u manipulativnoj praksi najčešće nisu afirmativni, jasni, otvoreni ni proizvod normativnog-pravnog delovanja. Jedan od takvih instrumenata jeste i mržnja. Kada se društveno-negativni fenomeni definišu polazeći od normativno-vrednosnog poretka koji se želi i nastoji očuvati, onda mržnja nije negativan društveni fenomen, jer doprinosi homogenizaciji i integraciji grupe. U tom smislu se vrši kontrola. Kontrola je sama po sebi važna, izdvojena, samosvojna manifestacija moći nekog društvenog subjekta. Određeni socijalni subjekt (elita, vođa, partija, grupa) počinje da traga za predmetom mržnje na koji će usmeriti pažnju, emocije i energiju grupe koju kontroliše ili namjerava da kontroliše. Na ovaj način, mržnja je vrlo pogodan elemenat za homogenizaciju grupe, usmeravanje i vladanje grupom, jer je ona unutrašnji sadržaj čovekove svesti, odnosno podsvesti. Mržnja je nataložena u svakoj ličnosti i potrebni su joj podsticaji, razlozi, alibiji i druga opravdanja da bi se ispoljila i postala borbena energija i sredstvo borbe protiv drugoga. „Drugi“, drugačiji, „tuđi“, različit od „mene“, od „nas“ uvek može postati predmet mržnje. Potrebno je samo proizvesti uslove, okolnosti, pronaći prostor i odrediti vreme, dakle konstruisati okvir i obrazac u kome će mržnja podsticajno i stimulativno delovati na grupu, atmosferu, okruženje, društvo.

Stoga mržnja više nije negativan fenomen (što bi trebala biti u „normalnim“ uslovima) već postaje legitimno sredstvo difrencijacije, homogenizacije i usmeravanja pojedinca i grupe prema nekom cilju koji se proglašava prioritetnim, egzistencijalnim i uslovom održanja, bilo grupe, društva ili nekog društvenog stanja. Tako se mržnja kroz normativnu perspektivu, koja ne mora nužno biti važeća ali koja se ipak uzima kao referencijalna, pretvara u integralni deo vrednosnog poretka. Ona vrši određenu društvenu funkciju i određuje granicu vrednosno prihvatljivog.

Predmet mržnje se pronalazi u svim elementima društvenog života i svakom društvenom prostoru. Tako predmet mržnje može biti član vlastite grupe koji nije potpuno lojalan grupi i odan ciljevima i intersima grupe, zatim neka suparnička grupa (na primer kompanija na tržištu), sportski rival za navijače nekog kluba, kulturna grupa sa kontrakulturnim ili tradicionalnim aktivnostima, etnička, rasna, nacionalna, politička grupa, kao i stanovnici jedne države ili neko društvo. Mržnja je aktivnost koja transformiše rivala, takmičara, suparnika i konkurenta u neprijatelja a njihovu aktivnost u opasnost. Neprijatelji se pronalaze ili stvaraju na svakom mestu gde čovjek deluje; u svojoj grupi, u drugim grupama ili u užem i širem okruženju. Nosioci mržnje su nesigurni, frustrirani, nemoćni, zlonamerni, izgubljeni ljudi, ljudi sa „teškim“ identitetom ili bez identiteta, sebični, usamljeni, odbačeni, patologizovani lukavi i koristoljubivi ljudi ili grupe pod njihovim uticajem.

Jeretici i apostazici kao neprijatelji

Mržnja je provereni i odavno praktikovani instrument homogenizacije grupe kroz mobilizaciju i poziv na oprez, opasnost, sumnjičenje, kritikovanje, kontrolu i potiskivanje vlastitih neposlušnih članova ili drugih grupa i njihovih članova koji se označavaju kao pretnja za „naše“ interese i ciljeve, koji ugrožavaju „naše“ vrednosti, „naše“ norme, „našu“ kulturu ili ispoljavaju aspiracije na „naš“ prostor. Mržnjom se povezuju članovi neke grupe ili zajednice, stvara se privremena ili trajnija bliskost, stvara se osećaj iste pozicije, očekivanja i sudbine. „ Mržnja prema određenoj osobi ili instituciji može da deluje na isti povezujući način, a može da stvori i istu vrstu emocionalne povezanosti kao i pozitivna privrženost.“ Proizvodnja neprijatelja počinje od vlastite grupe tako što se pronalaze članovi koji predstavljaju prijetnju harmoniji grupe, oni koji traže alternativu, drugačiji put i način za dostizanje proklamovanog i označenog cilja grupe. Bez obzira što podržavaju temeljne vrednosti ili osnovne ciljeve grupe, članovi koji teže drugačijem u vremenu kada to ne želi grupa, njen vođa ili uticajni član, „remetilac“ se proglašava jeretikom ili „unutrašnjim“ neprijateljem. Kroz razvoj ljudskog društva postoje brojni primeri da su lojalni ili omiljeni članovi grupe iznenada postali neprijatelji i da se velika mržnja usmeravala prema njima. „Ljudi sa puno toga zajedničkog često jedni drugima mogu da nanesu zlo ili ‘veće’ zlo nego što mogu potpuni stranci“, konstatuje Georg Zimel. Mržnja se usmerava prema pripadniku vlastite grupe ne zbog ličnih razloga, već zbog toga što je označen kao pretnja grupi; to nije lična mržnja već kolektivna mržnja. Što je veća bliskost članova grupe, to je veća mržnja kada se naruše principi i vrednosti grupe. „Ako ‘objekt ljubavi’ istovremeno predstavlja i ‘objekt mržnje’ sasvim je očigledno da će konflikt pokrenuti lična osećanja, te će odnos među članovima biti prekinut “, iako će možda neki elementi simpatije ostati. Reakcija grupe prema jeretiku često je burnija i intezivnija nego prema članu tuđe grupe. Opasnost od jeretika se vidi u bojazni da može okupiti pristalice, podeliti grupu, stvoriti frakcije i slično. Zbog toga se mržnja ka njemu brzo mobiliše i koncentriše u jezgru grupe i širi disperzno na celu grupu, ona se podstiče, kontroliše i usmerava tako da joj intenzitet ostaje uvek visok. Tako se mržnjom ostvaruje dvostruka socijalna kontrola članova jedne grupe: prvo, prate se članovi grupe i podstiče njihova lojalnost i odanost grupi i drugo, prate se postupci jeretika i sprečava osnivanje rivalske grupe u okviru postojeće grupe ili sprečava preobraćanje članova grupe od istomišljenika ka protivnicima. Što je neki član imao intezivnije i veće učešće u aktivnostima grupe, to dovodi više do „prilika za konfliktno ponašanje, a otuda i do nasilnijih reakcija prema nelojalnosti. “. Dakle, mržnja prema jeretiku je specifično stanje svesti, emocija, osećanja i kolektivne lojalnosti grupnim normama i vrednostima. To je vrsta autokontrole koja može biti proizvod vlastitog „kolektivnog“ instikta, „uslovnog refleksa“ ili je samo inicirana od strane drugog „svesnog“ i „opreznog“ člana grupe. To nije kontrola koja je spolja nametnuta već potiče iznutra od same ličnosti člana neke grupe.

Ako je reč o članu grupe koji napušta grupu zbog neslaganja sa promenom pravila, normi i vrednosti ili nezadovoljstva intenzitetom, putevima i načinom ostvarenja grupnih ciljeva, onda je intenzitet i smer mržnje nešto drugačiji nego u slučaju jeretika. Napuštanje grupe smatra se otpadništvom, odricanjem od uverenja i vrednosti, napuštanjem načela grupe. Takvi članovi su otpadnici, odnosno apostazici, te intenzitet mržnje prema njima zavisi od stepena njihove ranije uključenosti i posvećenosti grupi. „ Ukoliko se desi da ih napusti neko sa kim su delili brigu i odgovornost za život grupe, prema takvoj ‘nelojalnosti’ reagovaće na nasilniji način nego što bi to učinili prema manje uključenim pripadnicima grupe.“. Prema apostazicima (otpadnicima) se usmerava mržnja, jer su napustili grupu i prišli neprijatelju, oni postaju taj „spoljašnji“ neprijatelj pretvarajući i grupu koja možda prethodno nije bila neprijateljska u neprijateljsku. Iako predstavljaju opasnost za jedinstvo grupe, prema otpadnicima se lakše usmerava otpor grupe, jer su odvojeni od grupe pa se ona može lakše homogenizovati i kontrolisati. Intenzitet mržnje prema apostaziku (apostazu) zavisi od rivalstva sa grupom kojoj je pristupio. Ako se grupa doživljava kao veća opasnost i jači neprijatelj, onda će i intenzitet mržnje prema otpadniku biti i veći i obrnuto. Ovde se kontrola pomoću mržnje lakše ostvaruje, jer je usmerena u pravcu spoljašnjeg neprijatelja pa njen intenzitet ne mora uvek biti visok. Apostazici (otpadnici) su posebno česti kod verskih, nacionalnih, ideoloških i politčkih grupa i organizacija.

Homogenizacija grupe putem „govora mržnje“

Da bi se mržnja koristila kao važan instrument socijalne kontrole, ona mora da bude rezultat komunikacije između subjekta, nosioca mržnje i članova grupe nad kojima se kontrola praktikuje, primenjuje i ostvaruje. Najefikasnije i najproduktivnije sredstvo komunikacije u ovom slučaju jeste jezik, odnosno govor; „govor mržnje“ kako je u novije vreme označen od strane političkih i medijskih kreatora novog rečnika. Mržnja je unutrašnje stanje svakog čoveka, to je stanje svesti i emocija pa mora biti pokrenuto, ispoljeno, mora se aktivirati. Govorom mržnje se upozoravaju članovi određene grupe na opasnosti koje im prete, na potrebu jedinstva ili se podsećaju na velika dela, uspehe i značaj vlastite grupe i tako pozivaju da slede ta velika dela i da budu na nivou svojih predaka, heroja i drugih zaslužnih ličnosti. Tako se grupa ili zajednica drži stalno na okupu, stvara se utisak da je to njena unutrašnja snaga, spremnost i moć.

Tragove takvog govora nalazimo kroz istoriju u vidu različitih proklamacija, borbenih pokliča, podsećanja, upozorenja i stavova koji treba da izazovu ushićenje, zahvalnost ili strah i mržnju. U Nemačkoj XIX veka nailazimo na stav: „mi Nemci smo izabrani narod” koji treba da ohrabri, podstakne, motiviše i ulije samopouzdanje članovima nemačke etničke grupe. Ovaj stav predstavlja imitaciju vere i verskog pokreta za koji su karakteristični stavovi o izabranosti nekoga od strane „stvaraoca.“ Slično je i sa stavom koji govori o Nemcima kao jednom od „svetih naroda čovječanstva“. Ovaj stav upozorava sve članove te nacionalne grupe da pripadaju jednom od retkih naroda kojima je namenjena povijesna uloga, najveća počast i priznanje te kojima ostali narodi treba da ukažu zasluženu pažnju, te da se shodno tome, prema njima odnose kao prema svetim bićima. Homogenizacija i indoktrinacija se pojačava upozorenjem nacionalnoj grupi da su Nemci „najsposobniji narod.” što treba da izazove osećanje samopouzdanja kod članova grupe a zavist i podozrenje kod pripadnika drugih etničkih i nacionalnih grupa. Još jedno podsećanje koje drži grupu na okupu bez potrebe delovanja spoljašnjih faktora i pritisaka glasi: „Bizmark je spasitelj nemačkog naroda“. Ovim stavom se pronalazi moderni mesija nemačkog naroda i pozivaju svi pripadnici te grupe da ostanu verni mesiji i bezuslovno slede njegove poruke. Upozorenje prema drugima otkriva se u odlučnom stavu da je „granica Nemačke sve dokle se čuje nemački jezik“, dok se otvorena mržnja u vidu borbenog pokliča ispoljava u stavu: „mrzim sve Francuze u ime Boga i moga naroda“ ili u odlučnosti na akciju kroz poziv na akciju: „pozivam sve Nemce da potamane tu francusku gamad.“ U ovim stavovima se manifestuje jasna namera homogenizacije i kontrole društvene grupe kroz komunikaciju jezikom mržnje koji pokreće, upozorava, podseća, hrabri i širi strah. Dakle, zastupljeni su svi kognitivni, emocionalni i simbolički elementi socijalne kontrole koji su efikasniji od bilo kog spoljašnjeg normativnog, pravnog, političkog i organizacionog mehanizma.

Još eksplicitnije delovanje instrumenta mržnje (govora mržnje) nalazimo u istoriji SAD-a od XVI do XX vijeka. Simulaciju mesijanizma SAD-a najslikovitije izražava puritansko samoproglašenje drugim izabranim božijim narodom posle Jevreja. Smatrajući se izabranim, puritanci su svoj politički identitet i svoju političku praksu legitimisali Starim Zavetom: prelaz preko Atlantika videli su kao prelaz Jevreja pod Mojsijem preko Crvenog mora, a Ameriku su smatrali kao od Boga obećanu zemlju. Na tom fonu izabranosti, indijanska plemena su videli kao starozavetne neprijateljske narode koji su obitavali zemlju Kaanan, te su se kao izabrani smatrali pozvanim da tu obećanu zemlju osvoje i da im Bog u tome pomogne. Nakon starozavjetno legitimisanog genocida nad Indijancima i svog prvobitnog konstituisanja, američka država je usvojila sve važnije principe puritanizma, te se ovaj pretvorio u državnu religiju. Američki ustav i legalizam direktno proizilaze iz Starog zaveta, pa je tako 1787. godine američki ustav izglasan na sekularnim načelima Biblije. Na taj način, konstituisan na mehanizmu unutrašnje kontrole, američki identitet, ustanovljen na načelima mesijanizma i izabranosti, egzistira i kroz cijeli XVIII, XIX i naposletku XX vijek. Građani Amerike se i dalje ohrabruju i podstiču imitacijom verskih poruka: „Bog je Ameriku izabrao da ostvari svoje planove”; zatim se amerikanci pozivaju da svoju snagu i jedinstvo pokažu tako što „Amerika treba da prosvetli i civilizuje ostali svet”; kao i da slede božiji plan koji je obznanjen time što SAD imaju tri cilja – „blaogstanje Amerike, supremacija Amerike, imperija Amerike“, da bi se na kraju mržnja manifestovala kao kontrolni instrument kroz stav da su „Indijanci satanska djeca“ a neprijatelji su „Englezi kralja Džordža i huni cara Viljema II“. Tragovi mržnje kao homogenizujućeg i integrišućeg instrumenta u SAD-u protežu se i do današnjih dana: polovinom XX vijeka Hari Truman, povodom atomske bombe, ističe: „Zahvaljujemo Bogu što je (bomba) došla u naše ruke, a ne u ruke naših neprijatelja, i molimo se da nas On uputi kako je upotrebiti na Njegov način i za Njegove ciljeve. “[21] Krajem XX vijeka Džordž Buš zaključuje: „ Bog je na našoj strani.“.

Zaključak

Uvažavajući teorijski doprinos razumevanju praksi, mehanizama i instrumenata socijalne kontrole, te njihovoj istorijskoj prisutnosti, postaje neizbježno zaključiti da socijalna kontrola svoj značaj, uzrok i razvoj ima u fenomenu društvenog identiteta. U tom smislu je potreba za praksama socijalne kontrole upravo onolika kolika je i potreba za održanjem nekog društveno-konstruisanog identiteta i normativno-vrednosnog modela, dok pitanje izbora mehanizama i instrumenata ostaje pitanje društveno-istorijskih specifičnosti. Mržnja i govor mržnje su uvek pogodni kao mehanizam i instrument za sticanje i održanje identiteta, te za punu i efikasnu socijalnu kontrolu.

Literatura:

1. Veber, M., Privreda i društvo, Beograd, 1976.

2. Vlajki, E., Uvod u politiku postmodernizma, FDPN, Banja Luka, 2006.

3. Dirkem, E., Elementarni oblici religijskog života, Prosveta, Beograd, 1982.

4. Kozer, L., Funkcije društvenog sukoba, Mediterran publishing, Novi Sad, 2007.

5. Kont, O., Kurs pozitivne filozofije, Prosveta , Beograd, 1962.

6. Marinković, D., Konstrukcija društvene realnosti u sociologiji, Prometej, Novi Sad, 2006.

7. Turen, A., Postindustrijsko društvo, Globus, Zagreb, 1980.

8. Frojd, S., Psihologija mase i analiza ega, Fedon, Beograd, 2006.

9. Fuko, M., Istorija ludila u doba klasicizma, Nolit, Beograd, 1980.

Abstract:

Hatred as an instrument of social control

The Treatise analyzes utilization and mechanisms, as well as the phenomena of hatred (“hate speech”) as a basic instrument of social control. Taken as a custom, manipulation transmutes from expected, devastating tool, to a surprisingly homogeneous and disciplinary element which holds a group together, inspires it and puts it on a move. Hatred as an avocation, force and energy of the group, produces and at the same time maintains objects of hate. Therefore, the hatred has a positive function for a group, its members and leaders, who on that way reproduce inner as well as outer homogenization and loyalty. “Hate speech” is a “measuring tool” for scale, intensity and progression of hatred. Eliminating it from the society seems almost impossible, because it resides on an “idea of a hate”, i.e. on its cognitive dimension. “Hate speech” dwells in the realm of language simultaneously being a symbol and a communicating tool, whose mode can undergo a change but whose core stays the same.

Key words: restitution, nihilation, manipulation, social control, hatred, “hate speech”, integration, cohesion.

One thought on “Mržnja kao instrument socijalne kontrole

  1. dakle, idealna je i kao instrument nacionalne zaluđenosti bilo koje strane, pa i za učvrćenje u religioznosti

    pogubna za duh čovjeka

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *